Προοδευτικές κοινοτοπίες, μέρος τρίτο
Το παρόν κείμενο μπορείτε να το βρείτε στο http://bigfatopinion.blogspot.com/2006/01/blog-post_21.html. Το έχει γράψει ο Big Fat Opinion. Πολύ μου αρέσει! Αν το διαβάσετε μην παραλείψετε να δείτε και το 1ο μέρος.
Προοδευτικές κοινοτοπίες, μέρος τρίτο (τελευταίο)
21.1.06
Σχετικά με τα ζητήματα της εθνικής ταυτότητας, βολτάροντας κανείς στους χώρους παραγωγής λόγου θα συναντήσει πληθώρα "προοδευτικών κοινοτοπιών" όπως αυτές που παρουσίασα προηγουμένως. Δε λέω πως δεν υπάρχει υψηλού επιπέδου κριτική όλων αυτών των ζητημάτων: απλά πως είναι ελάχιστα διαδεδομένη. Η επιχειρηματολογία που συναντά κανείς (σε όλα τα μέσα διαλόγου: εφημερίδες, περιοδικά, ιστολόγια, τηλεοπτικά πάνελ κλπ) είναι της χαμηλότερης ποιότητας. Ακόμα χειρότερα, βέβαια, είναι όσα θα ακούσει σε κατ' ιδίαν συζητήσεις.
Με τον καιρό συγκέντρωσα ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά αυτού του τύπου επιχειρηματολογίας. Ένα από αυτά είναι ο ηρωϊκός τόνος : η αντίληψη πως βρίσκεται στην αιχμή του δόρατος, ότι πολεμώντας αυτές τις "ξεπερασμένες αντιλήψεις" ή τα "εθνικιστικά ψεύδη" πολεμάει τον μεγαλύτερο εχθρό και διαφωτίζει τις πλανημένες μάζες. Σε αυτόν τον ονειρικό κόσμο ηρώων και δράκων, η Ελλάδα είναι στα πρόθυρα παλινόρθωσης κάποιας παλιάς θεοκρατίας και ταυτόχρονα εγκαθίδρυσης ενός φασιστικού κράτους, πιθανώς υπό την ηγεσία του Γ. Καρατζαφέρη. Ευτυχώς, οι προοδευτικοί μας είναι εδώ για να δώσουν μάχη. Η γνώση πως ζούμε στην Ελλάδα του Κωστάκη και του Γιωργάκη και στην εποχή της κοινωνικά διαλυτικής παγκοσμιοποίησης και του παγκόσμιου αντιτρομοκρατικού φασισμού δεν έχει φτάσει ακόμη σε αυτούς τους ανθρώπους. Άλλες είναι οι προτεραιότητες τους. Ένα παράδειγμα: χύθηκε τόσο προοδευτικό μελάνι για τα βιομετρικά δεδομένα, τον τρομονόμο και τον πρόσφατο ευρω-νόμο περί παρακολουθήσεως των επικοινωνιών μαζί όσο χύθηκε για την υπόθεση με την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες; Νομίζω μια από τις εξηγήσεις είναι η εξής: πολλοί από τους προοδευτικούς μας είναι πρώην Κνίτες και νυν ανανήψαντες. Καθώς δεν μπορούν να βγούν κατά του Γιωργάκη, του χρηματιστηρίου ή της ευρωπαϊκής ένωσης (αφού, είπαμε, είναι ανανήψαντες), επιλέγουν να καταφέρονται εναντίον των "σκοταδιστικών αντιλήψεων", πράγμα ακίνδυνο, διασκεδαστικό, που δίνει προοδευτικά εύσημα με τη σέσουλα. Χτυπάς λοιπόν τον Χριστόδουλο, ο οποίος " διάβαζε " στην Χούντα και αφήνεις κατα μέρος τον Λαμπράκη ο οποίος έγραφε (και ο οποίος γράφει και σήμερα).
Ένα άλλο σήμα κατατεθέν προοδευτικής κοινοτοπίας είναι ένα επαρχιώτικο άγχος μήπως δεν είμαστε αρκετά προχωρημένοι. Μήπως μυρίζουμε θυμάρι. Αυτό που αποδέχονται στους Ευρωπαίους, απάδει στους Έλληνες. Έτσι οι Γάλλοι πχ. μπορούν να προστατεύουν λυσσαλέα (και δια νόμων) τη γλώσσα και τον πολιτισμό τους, αλλά οι Έλληνες όχι, αν δεν θέλουν να χαρακτηριστούν εθνικιστές και μισαλλόδοξοι. Οι Βρεταννοί μπορούν να κυκλοφορούν με τον Union Jack (την σημαία τους, ντε) σε μπλουζάκι. Τα αντίστοιχα ελληνικά μπλουζάκια που έγιναν μόδα πρόσφατα και τι δεν άκουσαν. Προφανώς μέσα τους φωλιάζει το αυγό του φιδιού. Άλλο παράδειγμα: ο γίγαντας της σκέψεως, Μίμης Ανδρουλάκης θαυμάζει τους Αμερικάνους και κατηγορεί σκληρά τον κρατικό προστατευτισμό. Οι Αμερικάνοι δεν έχουν τέτοια κόμπλεξ: εφαρμόζουν χωρίς τύψεις τον προστατευτισμό, είτε με νόμους και φράγκα (στους αγρότες τους), είτε με τα όπλα (στο πετρέλαιο τους). Ο προοδευτικός παίρνει τοις μετρητοίς όλη την σύγχρονη νεοταξική ιδεολογία και ποντάρει την μοίρα μας στην Ευρώπη και την πολυπολιτισμικότητα. Ό,τι δηλαδή εξάγουν οι ξένοι ως bon pour l' orient.
Ένα τρίτο στοιχείο είναι η χρήση του ξεχαρβαλωμένου θεωρητικού οπλοστασίου της αριστεράς, λες και δεν έχει αλλάξει τίποτα στον κόσμο από την εποχή που ακούγαμε με προσήλωση Καπνισμένα Τσουκάλια να βράζουν. Σε αυτό το οπλοστάσιο προσθέτουν και μια πιο σύγχρονη νότα: το κίνημα της πολιτικής ορθότητας, τα δικαιώματα των μειονοτήτων με την έννοια των identity politics κλπ. Δηλαδή, αναγνωρίζουν ως καυτά προβλήματα στην Ελλάδα του σήμερα τον γάμο των ομοφυλόφιλων, την καύση των νεκρών (που δεν επιτρέπουμε να καίγονται), το καύσιμο του Ιούδα (που επιτρέπουμε να καίγεται) και ούτω καθεξής.
Ο Μάρξ εγραψε βέβαια το μανιφέστο του Διεθνούς Κομμουνισμού. Οι προοδευτικοί μας θα ευχόντουσαν να είχε γράψει το μανιφέστο του Κοσμοπολίτικου Κομμουνισμού, ή έστω του Πολυπολιτισμικού Κομμουνισμού. Το ίδιο λάθος έκανε και ο Μπακούνιν:
(...) το κράτος δεν είναι πατρίδα. Είναι η αφαίρεση, ο μεταφυσικός, μυστικιστικός, νομικός μυθος της πατρίδας. οι προλετάριοι έχουν πατρίδα. οι λαϊκές μάζες όλων των χωρών αγαπούν βαθιά την πατρίδα τους. Αυτή ειναι μια φυσική, αληθινή αγάπη. ο πατριωτισμός του λαού δεν είναι ιδέα αλλά γεγονός. ο πολιτικός πατριωτισμός, η αγάπη του κρατους ειναι η εκφυλισμενη μεσω απατηλης αφαιρέσεως έκφραση αυτής της αγάπης προς όφελος της εκμεταλλεύτριας μειοψηφίας... η πατρίδα αντιπροσωπεύει το αδιαφιλονίκητο κι ιερό δικαίωμα κάθε ανθρώπου, ομάδας ανθρώπων, ενώσεων, κοινοτήτων, περιοχών, να ζουν, να σκέφτονται, να θέλουν και να δρουν κατα τον τρόπο τους που γεννήθηκε σαν αποτέλεσμα της μακρόχρονης ιστορικής εξέλιξης. Υποκλίνομαι λοιπον μπρος στην παράδοση και την ιστορία των λαών γιατί είναι το αίμα και η σάρκα, η σκέψη και η θέληση κάθε λαού... Γι αυτό, ειλικρινά, είμαι ο πατριώτης όλων των καταπιεσμένων πατρίδων... Είμαι πατριώτης και διεθνιστής ταυτόχρονα.
Το να είσαι αριστερός σήμερα σημαίνει να αποδέχεσαι την παραδοσιακή κατηγορία των δεξιών για τους κομμουνιστές, ότι δηλαδή είναι απάτριδες, κατηγορία η οποία φυσικά ήταν (τότε) ψέμματα. Οι κομμουνιστές ήταν μεν μπερδεμένοι αλλά όχι απάτριδες, αντίθετα με τον σύγχρονο προοδευτικό, ο οποίος συνδυάζει πλέον και τις δυο καταστάσεις.
Δεν θα πρέπει κανείς να παραβλέψει και το βασικό συστατικό της προχειρότητας και της διανοητικής ευκολίας. Οι απόψεις σχηματίζονται ανατροδοφοδοτούμενες, διαβάζοντας άλλους με παρόμοιες απόψεις σε περιοδικά και εφημερίδες. Ποτέ ή σπάνια με μελέτη της βιβλιογραφίας, πόσο μάλλον των πηγών. Αφορισμοί εκφράζονται με τη μεγαλύτερη ευκολία. Οι ιδέα του έθνους -και οι εθνικοί αγώνες- ξεκίνησαν από ιδέες των ευρωπαίων διαφωτιστών ή των ρομαντικών (ναι, οι Κινέζοι ή οι Απάτσι αυτούς περίμεναν για να συστήσουν έθνος). Η θρησκεία είναι μια πανούργα συνωμοσία των ιερατείων (ευτυχώς, την ανακάλυψαν οι Fox Mulder του Βήματος). Οι Έλληνες έγιναν χριστιανοί με το ζόρι (μια και η αρχαία θρησκεία προφανώς άκμαζε τον 2ο μ.Χ αιώνα).
Ένα άλλο απρόσμενο οπλοστάσιο της προοδευτικής αιχμής είναι ένα παραδοσιακό όπλο της φασιστικής σκέψεως, η συνομωτική αντίληψη της ιστορίας . Οι μάζες είναι ηλίθιες, αγράμματες και δεισιδαιμονικές. Η ιστορία, η θρησκεία και το έθνος είναι δημιουργήματα μιας δράκας καπάτσων που κρατάνε τον κόσμο στο σκοτάδι. Οι συστατικές ιστορίες του έθνους είναι "αισχρά ψεύδη" και "προπαγάνδα". Η αποκάλυψη αυτής της τρομερής συνωμοσίας συνοδεύεται σχεδόν πάντα με παράθεμα της ρήσεως του Σολωμού "Το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικό ό,τι είναι αληθές", ρήση που αποτελεί ένα προοδευτικό σουξέ .
Σε αυτό το πλαίσιο, ό,τι στοιχείο της εθνικής ταυτότητας πέσει στα χέρια τους, καταγγέλεται ως κατασκευή. Η ιδέα της "κατασκευής", με την top to bottom έννοια των προοδευτικών μας, υπονοεί μάζες οι οποίες άγονται και φέρονται από τους κατασκευαστές, δηλαδή οι οποίες χαύουν ως παράδοση τους γεγονότα και ιστορίες κατασκευασμένα επί τούτου. (Υπονοεί επίσης, και εδώ είναι όλο το ζουμί, οξύνοες παρατηρητές εκτός μάζας, οι οποίοι καταγγέλουν την όλη υπόθεση και μας διαφωτίζουν. Δηλαδή, τους προοδευτικούς φωστήρες μας). Λεπτομέρειες βέβαια της κατασκευής δεν έρχονται ποτέ στο φως. Μας αναφέρουν ότι αυτή και εκείνη η μειονότητα στριμώχθηκε και τους επιβλήθηκε η κυρίαρχη εθνική ιδεολογία. Ποτέ όμως δεν λένε, και αυτό θα ήταν ενδιαφέρον να μάθουμε, πότε, πως και απο ποιούς αυτή η ιδεολογία επιβλήθηκε στην πλειονότητα . Πρόκειται δηλαδή για μια σαφώς αριστοκρατική και αντιδημοκρατική θεώρηση του λαού.
Αλλά το κύριο λάθος της ιδέας περί κατασκευής είναι άλλο, κάτι που ούτε καν υποψιάζονται. Ένα πολιτισμικό στοιχείο είναι αυθεντικό ακριβώς όταν και επειδή είναι κατασκευασμένο, αφού πολιτισμός σημαίνει κατασκευή. Τον αντίθετο του πολιτισμού είναι η αγριότητα, η φύση, δηλαδή το αντίθετο της κατασκευής. Οι προοδευτικοί μας που καταφέρονται εναντίον του "κατασκευασμένου" έθνους, μιλάνε λοιπόν ουσιαστικά εναντίον του πολιτισμού και υπερ της φύσης, δηλαδή υπερ των μετρήσεων βιολογικών μεγεθών, του στυλ του πόσοι σλάβοι κατέβηκαν στα μέρη αυτά, πόσα αίματα αναμείχθηκαν κλπ. Όπως η συνωμοτική αντίληψη της ιστορίας ανήκε στους φασίστες, το αιματολογικό ήταν πάλαι ποτέ επιχείρημα των ρατσιστών. Στην Ελλάδα είναι το επιχείρημα των προοδευτικών, όπου χρησιμοποιείται φαλμεραϋγικά για να αποδείξει πως οι έλληνες εξαφανίστηκαν, αφού αναμείχθηκαν με τόσο και τόσο κόσμο (χωρίς να μετράμε καν τα μπάσταρδα από το καμάκι στις τουρίστριες). Όσο για τους κατοίκους της περιοχής πριν την ίδρυση κράτους, αυτοί ήσαν όλοι τους καταφανώς αρβανίτες, σλάβοι, σάρα, μάρα και ανίδεοι για την ταυτότητα τους μέχρι που τους την επέβαλαν οι καπάτσοι εθνο-ποιητές. Αυτό προκύπτει φανερά άλλωστε και από τους παρακάτω στίχους που τραγούδαγαν αυτοί οι αμφιβόλου ταυτότητας άνθρωποι:
Βασίλη, κάτσε φρόνιμα να γίνεις νοικοκύρης,
για ν' αποχτήσεις πρόβατα, ζευγάρια αγελάδες
χωριά και αμπελοχώραφα, κοπέλια να δουλεύουν.
Μάνα μου εγώ δεν κάθομαι να γίνω νοικοκύρης
και νάμαι σκλάβος των Τούρκων, κοπέλι στους γερόντους.
Φέρε μου τ' αλαφρό σπαθί και το βαριό τουφέκι,
να πεταχτώ σαν το πουλί ψηλά στα κορφοβούνια,
να πάρω δίπλα τα βουνά να περπατήσω λόγγους,
να βρώ λημέρια των κλεφτών, γιατάκια καπετάνιων,
να πάω να βρω το Μάνταλο, να σμίξω το Μπαστέκη,
που πολεμούν με την Τουρκιά και με τους Αρβανίτες.
Res ipsa loquitur.
έγραψε πάλι ο Big Fat Opinion στις 4:03 πμ